| Наўгародскія пячаткі |
[Jul. 9th, 2009|03:01 pm] |
У сувязі з нядаўнім постынгам пра незразумела-што на пячатцы Сямёна Лютага трэба яшчэ вось што занатаваць. Аляксандр наш Лакіер піша ў "Рускай геральдыцы".
Из двух печатей новгородских, которые сохранились на договорных грамотах 1426 и 1461 гг. Новгорода с великим князем Тверским Борисом Александровичем, изображены: на одной геральдическое животное с лошадиною головою, а задом и ногами львиными, бегущее влево с поднятым хвостом, между головою и шеей видна веревка в виде узды, а на обороте надпись: печать Новгорочкая (табл. XII, рис. 8), а на другой какое-то животное вроде тигра, пантеры или, может быть, мифическое, над ним две звездочки, и на обороте печати надпись: печать Великого Нова-города (табл. XII, рис. 9).
Табліца XII - вось яна, можна паглядзець на гэтых самых жывёл і пераканацца, што пра "может быть, мифическое" - гэта Лакіер не жартуе.
Гэта кажа нам, падаецца, што вытворчасць немаведамай ё геральдычных хімерных істотаў (гэта ўсё, здаецца, мяркуюцца быць выявы "люта звера"?) месцамі мела ў той час прамысловыя маштабы, і наш недакітаўрус Лютага мог ня мець увогуле ніякай крыніцы. Проста задызайнілі чарговую звяругу князю на радасць, ды і ўсё.
Згадаем у дадатак, што гэты звер бегае на пячатцы Лютага ўжо пасля таго, як ён пасядзеў намеснікам дзе? Ага, там. UPD: падобна, бегаў і раней.
Але гэта так, досыць павярхоўна. |
|
|
| Hipocentaur albo Kitaurus |
[Jun. 2nd, 2009|04:26 pm] |
Piekosiński Franciszek. Heraldyka polska wieków średnich. Akademia Umiejętności, Kraków, 1889
s. 226-227
207. Hipocentaur albo Kitaurus.
Pieczęć kniazia Siemiona Iwanowicza z r. 1433* wyobraża hipocentaura w ten sposób, iż jest to połukozioł-połuczłowiek, a mianowicie tylnia część i cztery nogi kozła, a przód człowieka z płaską czapką na głowie i dwoma rękami na piersiach założonemi (Fig. 381).
Klejnotu nie ma.
Fig. 381
Ale herbarz arsenalski podając na karcie 95 stronicy odwrotnej herb Pawła Algimunta księcia holszańskiego, biskupa wileńskiego, rysuje w pierwszem polu tarczy czteropolowej hipocentaura w odmienny sposób. Ma to być mianowicie połukoń i połuczłowiek, ale ogon konia przedstawia węża o smoczym łbie, zwróconego paszczą ku połuczłowiekowi. Połuczłowiek zaś odwrócony ko temu gadowi strzela doń z napiętego łuku. W ten sam sposób jest ten herb przedstawiony także na pieczęci kniazia Siemiona Juriewicza z r. 1503**.
*) Muzeum XX. Czartoryskich w Krakowie.
**) Archiwum sławuckie I str. 150 i tab. III. |
|
|
| Цітоў і Мядзьведзь |
[Jun. 19th, 2008|12:40 pm] |
Натрапіў тут выпадкам на адносна нядаўняе інтэрв'ю Анатоля Цітова, аўтара "Геральдыкі Беларусі", Свабодзе. I вось чытаю:
Адпаведна зь летапіснымі дадзенымі, першымі гербамі, зафіксаванымі на беларускіх землях, былі “Ружа”, “Калюмны”, “Пагоня” і “Кентаўр”. І яшчэ такі герб, як “Мядзьведзь”. Праўда, наконт апошняга ёсьць сумненьні. Магчыма, літоўскія ідэолягі пазьней прыпісалі яго да беларускіх летапісаў. Але гербам Жмудзі (сучаснай Літвы) быў “Мядзьведзь”. А калі Жмудзь трапіла ў склад Вялікага Княства Літоўскага, на шыю гэтага “Мядзьведзя” згодна з паданьнямі быў надзеты ашыйнік”.
Ну халера ўжо зь ім, з атаясьненьнем сучаснай Літвы і Жмудзі. Спрачацца з гэтым у гэтым постынгу ня буду, бо постынг не пра тое. І нават не пра Пагоню.
Астатнія чатыры гербы бяруцца, наколькі я разумею, з каля-Палямонаўскіх тэкстаў - гербы чатырох галоўных родаў рымскае шляхты. У хроніцы Быхаўца яны зручна сабраныя ў радочак, а сустракаюцца шмат яшчэ дзе, хаця й з варыяцыямі напісаньня, даволі моцнымі - але я знову не пра тое. І нават не пра тое, наколькі гэта ўсё (не)сур'ёзныя крыніцы па даўніх часох. Дык вось, у хроніцы Быхаўца:
z herbu Kitowrasowa Dowsprunkow, herbu z Kolumnow Preszpor Cezarinus, a z herbu Urseynow Julianus, a z herbu Roży Toroho.
Kitowras - ясна, Гіпацэнтаўр (Кентаўр), герб Гальшанскіх, што зараз у гербах Гальшанаў ды Старых Дарогаў.
Kolumny - яны, родныя, і ёсьць.
Roży - трэба думаць, Порай (Poraj, Rosa, Róża, etc).
А далей застаецца Urseyn (хр. Быхаўца) aka Урсин (Румянцаўскі летапіса) aka... як яго толькі ня перапісвалі, той жа Румянцаўскі падае ў іншым месцы Русин.
Дык вось, самая простая думка - што размова пра герб Урсын, ён жа Равіч, ён жа, напраўду, і Мядзьведа.
І вось тут, нарэшце, пытаньне. Якое дачыненьне герб Мядзьведа-Равіч-Урсын (а ў тэкстах менавіта вытворныя ад назвы "Урсын", а не проста "мядзьведзь", тобок калі мядзьведзь - то, пэўна, гэты)... дык вось, якое дачыненьне мае гэты лятарынскі герб да мядзьведзя з жамойцкага гербу?! Нават на адмене бяз вершніцы, якую носіць Равіч велькапольскі - ну непадобны ж зусім...
Карацей, калі я слушна зразумеў, пра што размова - адкуль Цітоў прыдбаў меркаваньне, што Урсін летапісаў тоесны жамойцкаму мядзьведзю (і, калі так, на якіх дадатковых крыніцах яно грунтуецца)? |
|
|
| navigation |
| [ |
viewing |
| |
most recent entries |
] |
| |
|
|
![[info]](http://l-stat.livejournal.com/img/userinfo.gif){kind=small}
ilnur's journal
